Spis treści:

• Prezbiopia, czyli starczowzroczność
• Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD)
• Zaćma – zmętnienie soczewki
• Kiedy zmiany wymagają pilnej konsultacji?

Wraz z wiekiem wzrok stopniowo się zmienia. To naturalny proces wynikający ze starzenia się organizmu, w tym również struktur oka. Nie każda zmiana oznacza chorobę, ale część z nich może prowadzić do istotnego pogorszenia widzenia, a nawet jego utraty. Dlatego tak ważne jest rozróżnienie między zmianami fizjologicznymi a objawami, które wymagają konsultacji okulistycznej.

Prezbiopia, czyli starczowzroczność

Jedną z pierwszych zauważalnych zmian jest prezbiopia, czyli starczowzroczność. Dotyka osób już w wieku 40+ i polega na stopniowej utracie zdolności ostrego widzenia z bliska, co sprawia, że czytanie staje się trudniejsze, a tekst trzeba odsuwać dalej od oczu. Z czasem wiele osób zauważa również pogorszenie widzenia kontrastu, większą wrażliwość na światło oraz trudności z widzeniem po zmroku, na przykład podczas prowadzenia samochodu. U części osób pojawia się także uczucie suchości, pieczenia lub zmęczenia oczu.

Problemy z widzeniem związane są z utratą elastyczności soczewki oka, przez co trudniej jest jej akomodować na różne odległości. W wielu przypadkach wystarcza odpowiednia korekcja okularowa, najczęściej są to okulary do czytania (do bliży).

Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD)

Jedną z poważniejszych i najczęstszych chorób oczu u osób starszych jest zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem, czyli AMD. Choroba dotyczy centralnej części siatkówki, która odpowiada za ostre widzenie. Początkowo objawy mogą być subtelne i obejmować niewielkie zniekształcenia obrazu lub pogorszenie widzenia szczegółów. W bardziej zaawansowanych stadiach pojawia się charakterystyczna ciemna plama w centrum pola widzenia.

Wyróżnia się postać suchą AMD, która rozwija się wolniej i występuje częściej, oraz postać wysiękową, która ma bardziej agresywny przebieg. W tej drugiej stosuje się leczenie w postaci iniekcji do oka, które spowalniają rozwój choroby, a w niektórych przypadkach poprawiają widzenie.

Zaćma – zmętnienie soczewki

Zaćma polega na stopniowym mętnieniu soczewki oka i jest jedną z najczęstszych przyczyn pogorszenia widzenia u osób starszych. Pacjenci najczęściej opisują ją jako zamglenie obrazu, pogorszenie widzenia w nocy oraz większą wrażliwość na światło. Z czasem może również dojść do zmiany postrzegania kolorów.

Jedyną skuteczną metodą leczenia jest zabieg operacyjny polegający na wymianie soczewki na sztuczną. Decyzja o jego wykonaniu nie zależy wyłącznie od stopnia zmętnienia, ale przede wszystkim od tego, jak bardzo choroba wpływa na codzienne funkcjonowanie pacjenta. Warto jednak wiedzieć, że im później zaćma jest operowana, tym większe może być ryzyko powikłań. Nie należy więc odkładać leczenia.

Kiedy zmiany wymagają pilnej konsultacji?

Nie wszystkie zmiany związane z wiekiem wymagają natychmiastowej interwencji, jednak istnieją objawy, które powinny skłonić do pilnej wizyty u okulisty. Szczególną uwagę należy zwrócić na nagłe pogorszenie widzenia, zniekształcenie obrazu, pojawienie się ciemnej plamy w centrum pola widzenia oraz nagłe trudności z czytaniem lub rozpoznawaniem twarzy. W takich sytuacjach szybka diagnostyka może mieć kluczowe znaczenie dla zachowania wzroku.

W przypadku chorób oczu związanych z wiekiem najważniejszą rolę odgrywa profilaktyka. Regularne badania okulistyczne pozwalają wykryć wiele schorzeń na wczesnym etapie, zanim pojawią się pierwsze objawy. Po 50.–60. roku życia warto kontrolować wzrok co najmniej raz w roku, a w przypadku chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca, jeszcze częściej. Wczesne rozpoznanie znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie i utrzymanie dobrej jakości widzenia.

The post Choroby oczu związane z wiekiem: które zmiany są naturalne, a które wymagają leczenia? appeared first on Contact-Med.

Spis treści:

• Czym jest i jak działa siatkówka oka?
• Jakie są rodzaje chorób siatkówki?
  • Zwyrodnienie plamki żółtej AMD
  • Cukrzycowy obrzęk plamki DME
  • Retinopatia cukrzycowa i nadciśnieniowa
  • Odwarstwienie siatkówki
• Jakie są metody leczenia chorób siatkówki?

Siatkówka oka to skomplikowana i niezwykle wrażliwa struktura, pełniąca kluczową funkcję w procesie widzenia. Odpowiada za przekształcanie światła w sygnały nerwowe, które trafiają do mózgu, umożliwiając nam odbieranie bodźców wzrokowych. Niestety, jej prawidłowe działanie może zostać zakłócone przez różne schorzenia. Choroby siatkówki, rozwijające się z różnych przyczyn, mogą prowadzić do poważnych uszkodzeń wzroku, a w skrajnych przypadkach – nawet do jego całkowitej utraty. Jakie są najczęstsze choroby siatkówki oka?

Czym jest i jak działa siatkówka oka?

Siatkówka oka to delikatna, cienka struktura, która wyściela wnętrze gałki ocznej. Składa się z komórek fotoreceptorowych – czopków i pręcików – odpowiedzialnych za przekształcanie bodźców świetlnych w impulsy nerwowe. Następnie impulsy te są przesyłane do mózgu za pośrednictwem nerwu wzrokowego, gdzie zostają przetworzone na obraz, który widzimy. Dzięki siatkówce możliwe jest rozróżnianie kształtów, barw i natężenia światła.

Okulista, Łódź

Jakie są rodzaje chorób siatkówki?

Prawidłowo funkcjonująca siatkówka jest kluczowa dla ostrego i wyraźnego widzenia. Jej uszkodzenie może prowadzić do różnych zaburzeń wzroku, takich jak błyski świetlne, zniekształcenia obrazu czy pojawianie się ciemnych plam w polu widzenia. Objawy te mogą wskazywać na poważne schorzenia siatkówki, które mogą mieć różne przyczyny – należą do nich m.in. zaawansowany wiek, choroby ogólnoustrojowe (np. cukrzyca czy nadciśnienie), urazy mechaniczne oraz czynniki genetyczne.

Do najczęstszych chorób siatkówki należą schorzenia plamki, w tym zwyrodnienie plamki żółtej (AMD), retinopatia cukrzycowa, cukrzycowy obrzęk plamki (DME) oraz odwarstwienie siatkówki. Oprócz nich wyróżnia się także inne patologiczne zmiany, takie jak niedrożność naczyń żylnych siatkówki, zwyrodnienia obwodu siatkówki, błona przedplamkowa czy otwór w plamce.

Leczenie chorób siatkówki oka

Zwyrodnienie plamki żółtej AMD

Zwyrodnienie plamki żółtej AMD (z ang. Age-related Macular Degeneration) to przewlekła, postępująca choroba oczu, która uszkadza centralną część siatkówki – plamkę żółtą. Struktura ta odpowiada za ostre widzenie, rozpoznawanie kolorów oraz dostrzeganie drobnych szczegółów.

W przebiegu AMD pacjent może zauważyć stopniowe pogorszenie ostrości wzroku, trudności z widzeniem w słabym oświetleniu, zniekształcenie prostych linii (tzw. falowanie obrazu) oraz pojawianie się ciemnych plam w polu widzenia. Choroba występuje w dwóch postaciach: suchej i wysiękowej. Postać sucha rozwija się powoli i wiąże się z gromadzeniem złogów (druz) w siatkówce, natomiast postać wysiękowa postępuje szybciej i prowadzi do nieprawidłowego rozrostu naczyń krwionośnych, co może skutkować nagłą utratą wzroku. Zwyrodnienie plamki żółtej AMD jest jedną z głównych przyczyn ślepoty u osób po 50. roku życia.

Cukrzycowy obrzęk plamki DME

Cukrzycowy obrzęk plamki DME (z ang. Diabetic Macular Edema) to poważne powikłanie cukrzycy, które może prowadzić do znacznego pogorszenia widzenia, a w skrajnych przypadkach – nawet do ślepoty. Choroba często rozwija się jako zaawansowane stadium retinopatii cukrzycowej. Wysoki poziom glukozy we krwi uszkadza drobne naczynia krwionośne w siatkówce, prowadząc do ich osłabienia i zwiększonej przepuszczalności. Objawy DME mogą obejmować m.in. stopniowe pogorszenie ostrości wzroku, trudności z czytaniem i widzeniem drobnych szczegółów, zniekształcenia obrazu, zwiększoną wrażliwość na światło oraz widzenie plam lub ciemnych obszarów w centrum pola widzenia.

Retinopatia cukrzycowa i nadciśnieniowa

Zarówno retinopatia cukrzycowa, jak i retinopatia nadciśnieniowa są poważnymi chorobami oczu, które mogą prowadzić do utraty wzroku. Retinopatia cukrzycowa jest powikłaniem cukrzycy, zarówno typu 1, jak i typu 2. Wysoki poziom cukru we krwi prowadzi do uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych w siatkówce. Uszkodzone naczynia mogą przeciekać, powodując obrzęk i niedotlenienie siatkówki. Objawy retinopatii cukrzycowej mogą obejmować pogorszenie widzenia, rozmycie obrazu, plamy w polu widzenia, zmiany w postrzeganiu kolorów czy też utratę ostrości wzroku.

Z kolei retinopatia nadciśnieniowa jest spowodowana wysokim ciśnieniem krwi, które uszkadza naczynia krwionośne w siatkówce, co prowadzi do niedokrwienia i obrzęku. W ciężkich przypadkach może dojść do krwotoków i uszkodzenia nerwu wzrokowego. Schorzenie często nie daje żadnych objawów, zwłaszcza w początkowych stadiach. W zaawansowanych przypadkach mogą wystąpić: bóle głowy, zaburzenia widzenia, mroczki w polu widzenia.

Odwarstwienie siatkówki

Odwarstwienie siatkówki to nagły i poważny stan okulistyczny, w którym siatkówka oddziela się od leżącej pod nią naczyniówki – struktury odpowiedzialnej za dostarczanie tlenu i składników odżywczych. W wyniku tego procesu komórki siatkówki przestają prawidłowo funkcjonować, co może prowadzić do znacznego pogorszenia widzenia, a w skrajnych przypadkach – do trwałej utraty wzroku. Charakterystyczne objawy odwarstwienia siatkówki to m.in.: błyski świetlne w polu widzenia, nagłe pojawienie się licznych mętów („pływających” kropek lub nitek), a także uczucie zasłony lub ciemnej kurtyny przesuwającej się w polu widzenia.

Jakie są metody leczenia chorób siatkówki?

Wiele chorób siatkówki można spowolnić i skutecznie leczyć, jeśli zostaną wcześnie wykryte. Dlatego kluczową rolę odgrywa profilaktyka, obejmująca regularne badania okulistyczne oraz kontrolę chorób ogólnoustrojowych, takich jak cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze, które mogą zwiększać ryzyko uszkodzeń siatkówki. Równie istotny jest zdrowy styl życia – unikanie palenia tytoniu, zbilansowana dieta bogata w antyoksydanty (np. luteinę, zeaksantynę, witaminę C i E, cynk oraz kwasy omega-3) oraz ochrona oczu przed szkodliwym promieniowaniem UV.

W leczeniu chorób siatkówki stosuje się różne metody, dostosowane do rodzaju oraz stopnia zaawansowania schorzenia. Do najczęściej wykorzystywanych należą:

• Laseroterapia – zabiegi laserowe stosowane m.in. w retinopatii cukrzycowej i zwyrodnieniach siatkówki.
• Iniekcje doszklistkowe – podawanie leków, takich jak preparaty anty-VEGF, które hamują nieprawidłowy wzrost naczyń krwionośnych w przebiegu wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki żółtej (AMD) oraz cukrzycowego obrzęku plamki (DME).
• Witrektomia – zaawansowany zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu ciała szklistego i zastąpieniu go specjalnym płynem lub gazem. Stosowana jest w leczeniu odwarstwienia siatkówki, wylewów krwi do ciała szklistego oraz zaawansowanych postaci retinopatii cukrzycowej.

The post Najczęściej występujące choroby siatkówki oka – rodzaje i metody leczenia appeared first on Contact-Med.

 Czym jest zwyrodnienie plamki żółtej AMD?

 AMD (z ang. Age-related Macular Degeneration), czyli zwyrodnienie plamki żółtej jest schorzeniem siatkówki, które występuje w obrębie plamki żółtej, zwanej makulą. Jest to część siatkówki oka odpowiedzialna m.in. za ostre widzenie i rozróżnianie detali w centralnym polu widzenia. I dlatego chorujący na AMD mogą mieć problemy z czytaniem, pisaniem, a nawet odróżnianiem kolorów.

– AMD może rozwinąć się w wyniku naturalnego starzenia się organizmu, ponieważ plamka żółta, podobnie jak na przykład soczewka naszego oka, może „zużywać się” i z wiekiem ulegać stopniowej degradacji. W grupie ryzyka chorujących na zwyrodnienie plamki żółtej są więc przede wszystkim osoby w wieku 45+. Jednak nie należy traktować tego jako regułę – mówi dr n. med. Maciej Stępień, specjalista w dziedzinie leczenia chorób siatkówki w Centrum Medycznym CONTACT-MED w Łodzi.

 Jakie są rodzaje zwyrodnienia plamki żółtej AMD?

Zwyrodnienie – nazywane także degeneracją – plamki żółtej AMD występuje w dwóch postaciach: niewysiękowej (suchej) i wysiękowej (mokrej). Postać sucha (czyli tzw. zanikowa) dotyczy ok. 90% wszystkich przypadków i stanowi łagodniejszy typ schorzenia. Rozwija się powoli, często niezauważalnie i przez lata.

– W przypadku suchej postaci AMD zmiany zachodzące w plamce żółtej mają charakter zanikowy. Obumierają fotoreceptory, czyli komórki odpowiedzialne za prawidłowe odbieranie wrażeń wzrokowych oraz komórki nabłonka barwnikowego i choriokapilary odpowiedzialne za funkcjonowanie siatkówki. Obumieranie fotoreceptorów zachodzi bardzo powoli i przez wiele lat pacjent nawet może nie zauważać, że coś dzieje się z jego wzrokiem – wyjaśnia dr M. Stępień.

Wysiękowa postać AMD związana jest z powstawaniem nieprawidłowych naczyń w okolicy plamki żółtej, które tworzą tzw. błonę podsiatkówkową – neowaskularną. Wówczas na dnie pojawiają się przesięki i krwotoki. Wysiękowa postać AMD ma zwykle ciężki przebieg i rozwija się bardzo szybko, dlatego znaczna utrata widzenia może nastąpić nawet w ciągu kilku dni.

Leczenie chorób siatkówki w Centrum Medycznym CONTACT-MED

Objawy zwyrodnienia plamki żółtej AMD

Objawy zwyrodnienia plamki żółtej AMD oka mogą różnić się w zależności od tego, czy mamy do czynienia z AMD suchym czy mokrym. Jednymi z pierwszych symptomów mogą być: pogorszenie jakości widzenia bliskiego, niewyraźne widzenie centralne (czyli „na wprost”) lub różne zniekształcenia obrazu. Co istotne, zwykle zmiany degeneracyjne obejmują najpierw jedno oko, co może pozostawać niezauważone przez chorego, ponieważ oko zdrowe funkcjonuje jeszcze właściwie.

Przykładowe charakterystyczne symptomy AMD to np.:

• pogorszenie widzenia w nocy,
• niewyraźne widzenie z bliska,
• trudności przy czytaniu i pisaniu,
• „falowanie” linii prostych,
• pojawienie się w polu widzenia ciemnej plamy.

Czasami chory może nie dostrzegać żadnych objawów, mimo rozwijającej się choroby – dlatego zaleca się regularne wizyty u okulisty, w szczególności u osób po 50. roku życia, które znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na AMD. 

Na czym polega leczenie zwyrodnienia plamki żółtej AMD?

Metody leczenia zwyrodnienia plamki żółtej zależą od postaci choroby (sucha czy mokra) oraz stopnia jej zaawansowania. Suchą postać AMD *uznawaną za wczesne stadium zwyrodnienia plamki żółtej) leczy się za pomocą zabiegów laserowych, np. laseroterapii 2RT. Przed zabiegiem niezbędne jest badanie kwalifikacyjne i wykonanie badania OCT, a czasami badania angiografii fluoresceinowej (AF).

Więcej o laseroterapii 2RT w Centrum Medycznym CONTACT-MED

W leczeniu wysiękowego AMD stosuje się iniekcje doszklistkowe z preparatów anty-VEGF, które mają na celu zahamować powstawanie nieprawidłowych naczyń krwionośnych oraz zapobiegać krwotokom podsiatkówkowym i obrzękowi siatkówki neurosensorycznej. Wybór leku, ilość wstrzyknięć, odstępy pomiędzy zabiegami i czas trwania kuracji ustala lekarz indywidualnie – w zależności od stopnia zaawansowania choroby. Zastrzyki do oka podawane są w znieczuleniu miejscowym za pomocą kropli. Zabieg przeprowadzany jest w warunkach ambulatoryjnych w oddziale szpitalnym – oznacza to, że pacjent jeszcze tego samego dnia wraca do domu.

 Leczenie AMD w ramach Programu Lekowego NFZ

 Pacjenci, którzy cierpią na wysiękową formę zwyrodnienia plamki żółtej AMD, mogą skorzystać z leczenia w ramach Programu Lekowego NFZ. Program obejmuje badania diagnostyczne oraz terapię iniekcji doszklistkowych anty-VEGF). Warunkiem kwalifikacji do Programu Lekowego NFZ w leczeniu AMD jest aktualne skierowanie do specjalistycznego ośrodka okulistycznego wystawione przez lekarza chorób wewnętrznych, lekarza Podstawowej Opieki Medycznej (POZ) lub lekarza okulistę. Pacjent powinien również spełniać niektóre kryteria dotyczące wieku, rodzaju zwyrodnienia plamki AMD oraz ostrości wzroku. Pacjent powinien zgłosić się z aktualnymi badaniami OCT, potwierdzającymi aktywną błonę neowaskularną.

Czytaj więcej 

– Leczenie wysiękowego zwyrodnienia plamki żółtej AMD to proces, który w zależności od indywidualnych predyspozycji pacjenta może wymagać większej lub mniejszej liczby zabiegów. U niektórych pacjentów odpowiedź na lek następuje bardzo szybko, a u innych jest bardzo powolna – tłumaczy dr Maciej Stępień z CONTACT-MED.

Program Lekowy AMD i DME w Centrum Medycznym CONTACT-MED.

 Szczegółowe informacje na temat leczenia pacjentów z chorobami siatkówki w ramach Programu Lekowego NFZ – AMD i DME można także uzyskać w naszej Poradni Okulistycznej lub w Szpitalu Okulistycznym CONTACT-MED przy ul. Wspólnej 6 w Łodzi – od poniedziałku do piątku, w godzinach od 9:00 do 17:00, lub pod numerem telefonu 42 630 15 50.

Dr n. med. Maciej Stępień to specjalista okulistyki i chorób oczu, szczególnie w leczeniu operacyjnym zaćmy i jaskry, w leczeniu retinopatii cukrzycowej oraz zwyrodnienia plamki żółtej (AMD). Wykonuje zabiegi laserowe oraz iniekcje leków doszklistkowych w leczeniu AMD. Absolwent Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Łodzi, w latach 2000-2002 odbył staż w Klinice Neurookulistyki Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Tybindze, gdzie zajmował się zagadnieniami z zakresu elektrofizjologii narządu wzroku oraz chorób dystroficznych siatkówki.

The post Zwyrodnienie plamki żółtej AMD – objawy, diagnostyka i leczenie appeared first on Contact-Med.